Πέμπτη, 24 Αυγούστου 2017

ΔΙΟΛΚΟΣ ~ Ο 'ΣΙΔΗΡΟΔΡΟΜΟΣ' ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ





Γύρω στα τέλη του 6ου αιώνα π.κ.ε. ο Περίανδρος, τύραννος της Κορίνθου βλέπει ότι η άνθηση του εμπορίου στην πόλη του και οι συναλλαγές με τις αποικίες της Μεγάλης Ελλάδας αποδίδουν πλούσια κέρδη- έτσι προσπαθεί να βρει τρόπους ώστε οι ακτοπλοϊκές μεταφορές να γίνουν ταχύτερες και πιο ασφαλείς. Συνέλαβε το τολμηρό σχέδιο να ανοίξει μια διώρυγα στον Ισθμό της Κορίνθου- έτσι τα πλοία θα απέφευγαν τον επικίνδυνο περίπλου της Πελοποννήσου και θα ταξίδευαν γρηγορότερα. Ωστόσο, τα τεχνικά μέσα που διέθετε δεν ήταν αρκετά για τέτοιο εγχείρημα. Η εναλλακτική που επέλεξε έμεινε γνωστή ως Δίολκος- ένας λιθόστρωτος δρόμος κατασκευασμένος ειδικά για τη μεταφορά πλοίων από ξηράς.


Η Δίολκος ( και η χρήση του αρσενικού γένους θεωρείται σωστή ) ένωνε τις δυο άκρες του Ισθμού της Κορίνθου. Πάνω στην Δίολκο, ειδικές τροχήλατες πλατφόρμες μετέφεραν τα πλοία από τον Σαρωνικό κόλπο στον Κορινθιακό και αντιστρόφως. Ο δρόμος ήταν στρωμένος με κυβόλιθους από πωρόλιθο και το πλάτος του κυμαινόταν από 3,5 μέχρι 5 μέτρα. Στο μέσο της Διόλκου υπήρχαν δυο παράλληλα αυλάκια, γνωστά ως 'ολκοί'- μέσα σ αυτά τα αυλάκια κινούνταν οι τροχοί των οχημάτων που μετέφεραν τα πλοία. Με τα αυλάκια αυτά, αποτρέπονταν οι εκτροπές των οχημάτων στα  επικίνδυνα σημεία του δρόμου. Πρόσθετη ασφάλεια παρείχαν και τα θεμέλια του δρόμου που τοποθετήθηκαν σε μια ιδιαίτερα επικίνδυνη κλειστή στροφή. Το πλοίο μεταφερόταν πάνω στις τροχήλατες πλατφόρμες,χωρίς τις πρόσθετες εξαρτήσεις του- κουπιά, κατάρτι κ.τ.λ. Δούλοι έσερναν τις πλατφόρμες με τα πλοία. Αν και δεν έχουν βρεθεί ακόμα μηχανισμοί καθέλκυσης  και μεταφοράς των πλοίων, ο Θουκυδίδης μας ενημερώνει ότι οι Λακεδαιμόνιοι ήταν εκείνοι που έφτιαξαν πρώτοι τέτοιες μηχανές για την μεταφορά των καραβιών.



Ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον στοιχείο είναι ότι αν και ήταν κοπιαστική η διαδρομή, τα πληρώματα των καραβιών δεν είχαν κανένα πρόβλημα να την κάνουν και ακόμα και να βοηθήσουν στη μεταφορά του πλοίου. Βασικό ρόλο σ' αυτό έπαιξαν οι διάσημες ιερόδουλες της Κορίνθου, οι οποίες πήγαιναν στη Δίολκο προς άγραν πελατών.Από εκείνες τις δραστηριότητες προέκυψε και η γνωστή φράση περί του γυναικείου οργάνου και της ικανότητάς του να σέρνει καράβια...

Δεν υπάρχουν πολλές αναφορές από αρχαίες πηγές για την Δίολκο. Είναι γνωστό ότι ο Θουκυδίδης είναι ο πρώτος που αναφέρει μεταφορές πλοίων πάνω από τον ισθμό, στους Πελοποννησιακούς Πολέμους.  Ο Παυσανίας επίσης αναφέρει ότι στην εποχή του σωζόταν ακόμα ένα κομμάτι του σημαντικού αυτού δρόμου, ενώ ο Στράβων σχολιάζει ότι το τμήμα που κατέληγε στον Σαρωνικό ήταν σε μια περιοχή που ονομάζεται σήμερα Καλαμάκι.

Η Δίολκος λειτούργησε για αρκετούς αιώνες και δεν είναι γνωστό πότε εγκαταλείφθηκε. Εικάζεται ότι μεγάλο μέρος του δρόμου καταστράφηκε όταν ο Νέρωνας ξεκίνησε εργασίες για την κατασκευή διώρυγας στον Ισθμό της Κορίνθου.




Στις μέρες μας, ό,τι έχει απομείνει από αυτό το σημαντικότατο έργο, είναι εκτεθειμένο στη διάβρωση και δεν συντηρείται. Του αξίζει καλύτερη τύχη πριν χαθεί εντελώς από τα στοιχεία της φύσης.

Το παρακάτω βίντεο αποδίδει εξαιρετικά την ιστορία της Διόλκου: